| ادامه مطلب | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

 | ادامه مطلب | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

فیزیك دان ایرانی و شگفت آفرینی تازه سیاه چاله ها


یك فیزیك دان ایرانی مقیم دانشگاه میسوری در كلمبیا هنگام بررسی نتایج نظریه نسبیت اینشتین روی ذراتی زیر اتمی كه با سرعت زیاد در حركتند موفق به كشف اثر تازه و شناخته نشده ای از سیاه چاله ها شده است.

سیاه چاله ها كه در زمره ی عجیب ترین اجرام كیهانی به شمار می آید باز هم شگفتی آفریده اند و اخترشناسان را حیرت زده كرده اند. به نوشته ی هفته نامه ی علمی نیوساینتیست بهرام مشحون و همكارش كارمن چیكانك در دانشگاه میسوری در بررسی های علمی خود به این نكته پی برده اند كه سیاه چاله ها می توانند نیروهای جزر و مدی عجیبی تولید كنند كه بر ذرات با سرعت زیاد تاثیری متفاوت از ذرات با سرعت كم باقی می گذارد. این اثر پیشبینی نشده به این معناست كه سیاه چاله ای كه در مركز كهكشان خود ما قرار دارد می تواند منبع پرتوهای كیهانی بسیار پرقدرت و نادری باشد كه اخترشناسان تاثیر مخرب آنها را در جو زمین مشاهده كرده اند اما تاكنون نتوانسته اند توضیحی برای منشا شان پیدا كنند.

نیروهای جزر و مدی بر اساس نظریه ی نیوتونی هنگامی ظاهر می شوند كه تاثیر نیروی جاذبه به واسطه ازدیاد فاصله كم می شود به عنوان مثال 2 ذره كه در فواصل متفاوتی نسبت به یك سیاه چاله قرار دارند تحت تاثیر 2 نیروی مختلف قرار می گیرند و یكی از آنها كه نزدیك تر است شتاب بیشتری پیدا می كند. اما توضیحی كه از طریق فیزیك نیوتونی به دست می آید برای شرایطی كه در نزدیك سیاه چاله ها برقرار است كفایت نمی كند. اخترشناسان از مدت ها قبل به این نكته پی برده بودند كه در پلاسما(ماده در دما و فشار زیاد) كه اطراف سیاه چاله ها در گردش است ذرات بنیادی و زیر اتمی با سرعت بسیار زیاد فراوانند.

مشحون و همكارش در تلاش محاسبه این امر بودند كه این ذرات در میدان جاذبه قدرتمند سیاه چاله ها چگونه رفتار می كنند. این 2 فیزیكدان دریافتند كه تاثیر میدان جاذبه سیاه چاله ها روی ذراتی كه با سرعت كم در این میدان حركت می كنند دقیقا به همان نحو است كه فیزیك نیوتن پیشبینی می كند اما در مورد ذراتی كه با سرعت نزدیك به سرعت نور حركت می كنند نتایج به دست آمده كاملا خلاف انتظار بود. ذراتی كه با سرعتی بیش از 70درصد سرعت نور300هزار كیلومتر در ثانیه حركت می كنند رفتارشان تابع جهت حركتشان است.

ذرات پرسرعتی كه در امتداد محور چرخش سیاه چاله ها حركت می كنند از شتاب حركتشان نسبت به ذرات كند كاسته می شود اما ذرات تند سرعتی كه در جهت عمود بر این محور سیر می كنند شتابی بسیار زیاد و انرژی حیرت انگیز و عظیم كسب می كنند.

نتایج بدست آمده به وسیله مشحون و همكارش شماری از رصد ها و مشاهدات توضیح ناپذیری را كه اخترشناسان در گذشته انجام داده بودند قابل فهم ساخته است. از جمله این امور افشانه های بسیار پر قدرت از جنس ذرات زیر اتمی است كه از قطب های اجرام كیهانی موسوم به((مایكروكازارها)) به بیرون پرتاب می شوند. تلقی خترشناسان آن است كه مایكروكازارها سیاه چاله ها را درون خود پنهان ساخته اند. آنچه كه موجب حیرت اخنرشناسان بود آن است كه این ذرات پر انرژی دارای شتاب كاهش یابنده هستند. علاوه بر این از تحقیقات مشحون و همكارش چنین بر می آید كه رویداد های حیرت انگیز دیگری نیز در جهات دیگر و هنگام حركت ذرات پر شتاب رخ می دهد كه هنوز مشاهده نشده است. به اعتقاد مشحون نیروهای جزر و مدی كند كننده تنها در زاویه55 درجه از محور یك سیاه چاله ظهور می یابد و تنها در این زاویه است كه ذرات زیر اتمی شتاب منفی پیدا می كنند و از سرعتشان كاسته می شود. در همه جهت و زوایای دیگر حول این محور این نوع ذرات شتاب مثبت بدست می آورند و براساس نظریه اینشتین سرعت این ذرات می تواند تا سرعت نور بالا برود. اگر نظریه مشحون و همكارش درست باشد سیاه چاله هایی كه در كهكشان ما قرار دارند دائما ذرات پر شتاب و پر سرعتی عمدتا از جنس پروتون را به بیرون پرتاب می كنند كه انرژی شان هنگامی كه به زمین می رسند بیش از1020الكترون ولت است. به گفته مشحون می توان نظریه پیشنهادی او و همكارش را با مقایسه رابطه میان جهت ورود پرتوهای كیهانی مافوق پرقدرت به جو زمین و موقعیت مایكروكازار ها در كهكشان راه شیری را مورد آزمایش قرار داد.

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

منبع : p30 world 

1)

 | ادامه مطلب | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

بعد از ظهر روز سه شنبه؛  برندگان نوبل فیزیک مشخص شدند

آن‌ها نشان دادند که جهان هستی به شکل کاملاً متقارن رفتار نمی‌کند؛ یعنی تعداد ذرات بنیادی در ماده بیشتر از تعداد ذرات بنیادی ضد ماده هاست و این به علت انحراف از تقارن در دنیای کوانتومی است.

دو دانشمند ژاپنی و یک دانشمند آمریکایی (ژاپنی الاصل) به خاطر کشف چند ذره بنیادی، مشترکاً جایزه نوبل سال 2008 را کسب کردند.                Yoichiro Nambu        Makoto Kobayashi      Toshihide Maskawa به گزارش سرویس علم و فناوری ، این خبر بعد از ظهر روز سه شنبه 16 مهر 87 توسط کمیته جایزه نوبل در آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعلام شد. کمیته اعطای جایزه نوبل، ضمن تمجید از یوشیرو نامبو (Yoichiro Nambu) دانشمند آمریکایی ژاپنی الاصل و ماکوتو کوبایشی (Makoto Kobayashi) و توشیهیدی ماسکاوا (Toshihide Maskawa) دانشمندان ژاپنی؛ به‌خاطر انجام کارهای متعددی که به شرح چگونگی تولد جهان با فرآیند شکست تقارن کمک کردند، جایزه نوبل فیزیک سال 2008 را اعطا کرد. این دانشمندان به حل معماهایی در جهان هستی درباره ذرات بسیار ریز کوارک کمک کرده‌اند. «یوشیرو نامبو» استاد دانشگاه شیکاگو موفق شده بود مکانیزم خودبخودی شکست تقارن را طبق مدل استاندار فیزیک کشف و تشریح نماید که سه عدد از چهار نیروی بنیادی جهان هستی را متحد می‌کند. (الکترومغناطیس، هسته‌ای ضعیف و هسته‌ای قوی – بجز نیروی گرانش) همچنین نتایج کار این دانشمند منجربه توسعه علم کوانتوم کرومودینامیک شده است.(نظریه‌ای که به توصیف برخی از فعل و انفعالات بین کوارک‌ها می‌پردازد که باعث تولید پروتون‌ها و نوترون‌ها می‌شوند و فعل و انفعالاتی بین این دو دسته از ذرات که اتمها را ایجاد می‌کنند). نیمی از جایزه 1.4 میلیون دلاری نوبل فیزیک نیز به دو دانشمند ژاپنی که از آنها یاد شد تعلق گرفت. «کوبایاشی» محقق سازمان پژوهشی شتاب‌دهنده با انرژی بالای در ژاپن و «ماسکاوا» استاد و محقق در دانشگاه کیوتو می‌باشد .....

 | ادامه مطلب | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

روزی روزگاری، انسان شیک پوش بسیار جالبی به نام یوناس کپلر درست 2 روز بعد از کریسمس 1571 متولد شد. مثل همه آدمهای دیگر، زندگی سختی داشت. وقتی پنج ساله بود پدرش مرد، ولی مادر بزرگی داشت که تنها یک پیشخدمت نبود، بلکه یک داروفروش خوب هم بود. یکی از بهترین کارهایی که او برای پسرش انجام داد این بود که وی را برای دیدن دنباله دار بزرگ سال 1577 و همچنین ماه گرفتگی 1580 به بیرون از خانه برد. او با این کارها عشق به ستاره شناسی را در نهاد پسرش ایجاد کرد.

بعدها وی به کسی تبدیل شد که در مطالعه ی حرکات سیاره ای برای طالع بینی بهترین بود و به شغل معلمی ریاضیات اشتغال پیدا کرد. در اوقات فراقت هم دوست داشت با عدسی های نوری بازی کند... و نامه هایی به دوستش گالیلئو گالیله بنویسد. با این که ممکن بود بخاطر دفاع از نظریه ی کپرنیک یعنی منظومه ی خورشید مرکزی شغلش را از دست بدهد و با کلیسا مشکل پیدا کند، باز به این افکار ادامه می داد. در سن 24 سالگی وی درحال تدریس در کلاسی راجع به مقارنه ی زحل و مشتری بود زمانی که وی متوجه شد که چندوجهی های منتظم می توانند افلاک سیارات را بطور محیطی و محاطی دربر بگیرند و این می تواند به علت خلقت هندسی عالم باشد. خوشبختانه، مدرسه ی وی از او پشتیبانی نمود و نتایج کارش را در کتابی با عنوان «رمز کیهاننگاری» (Mysterium Cosmographicum) چاپ نمود.

باز از روی خوش اقبالی، توسط منجمین دیگر، این حرکتی مهم به حساب آمد و باعث شد که منجم بزرگی مثل تیکو براهه او را به عنوان یک همکار نیمه وقت برای کمک به فعالیتهای علمی استفاده کند. خلاصه، این آغاز آشنایی وی با دنیای واقعی ستاره شناسی بود و سالهای بسیاری در حال فعالیت و پیشرفت بود. هرچند، منجمین همعصرش، درزمینه ی فعالیتهای شخصی خودشان، به وی و کارهایش توجه نمودند و به آزمایش کردن آن تئوری ها مخصوصا درباره ی پیش بینی های گذر زهره و عطارد از مقابل خورشید پرداختند. به همین دلیل زمان زیادی از مرگ کپلر گذشت تا اندیشه هایش در نهایت شناخته شوند و این سه قانون با گذر سالها اهمیت خود را بازشناساند. اینها قوانین معروف کپلر هستند:

1- مدار هر سیاره بیضی است و خورشید در مرکز آن قرار دارد.

2- خط حامل سیاره (خطی فرضی که بین سیاره و خورشید کشیده می شود) در زمانهای مساوی مساحتهای مساوی را جاروب می کند. یعنی زمانی که سیاره به خورشید نزدیک است تند تر و زمانی که دور است کند تر می گردد.

3- نسبت مربع های دوره ی تناوب سیاره ها با نسبت مکعب های فاصله ی میانگین آنها از خورشید نسبت مستقفیم دارد. یعنی سیارات دورتر با سرعت کمتر بدور خورشید می گردند.

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

ترجمه:

فاطمه اثنی عشری

عضو انجمن ستاره شناسی اراک

منبع:

 www.universetoday.com

چشمی نو برای دیدن جهان

پروژه(LSST)  یا تلسکوپ بزرگ نقشه برداری کلی، یک تلسکوپ بزرگ نقشه برداری آسمان است که در شمال شیلی در دست ساخت است. بنا بر محاسبات انجام شده این تلسکوپ در سال 2015 سریعترین چشم  الکترونیکی بشر خواهد بود که عمیق ترین وگسترده ترین  میدان دید را بر آسمان خواهد داشت. این تلسکوپ با عکس برداری های دوره ای از اعماق کل آسمان شب  هر سه روز یک بار ،نقشه و ساختار جهان پویای مارا در سه بعد فراهم خواهد آورد و همچنین به جستجوی طبیعت ماده تاریک و انرژی تاریک خواهد پرداخت. اخیرا با ساخته شدن آینه تو خالی اولیه  گام مهمی در ساختار آن برداشته شده است. اختر شناسان مجری این پروژه ، آینه تک قطعه ای اصلی و آینه سه قطعه ای تو خالی طراحی شده برای  آن را بسیار عالی می دانند.

این آینه تو خالی با وزنی معادل 23.540 کیلو گرم( 51.900 پوند) در کوره آزمایشگاه آینه رصد خانه دانشگاه آریزونا در توکسون گداخته شده است . این آینه از یک آینه خارجی به قطر 8.4 متر (27.5 فوت) به عنوان آینه اولیه و یک آینه داخلی به  عنوان سومین آینه و با قطر 5 متر (16.5فوت ) در یک قالب اصلی قرار گرفته است. این نخستین بار است که آینه ای مرکب از یک آینه  اصلی و یک آینه سه قسمتی در این چنین مقیاس عظیمی ساخته شده است .

این تلسکوپ در سال 2015 سریعترین چشم  الکترونیکی بشر خواهد بود که عمیق ترین وگسترده ترین  میدان دید را بر آسمان خواهد داشت.

LSST  به طور کلی شامل سه آینه بزرگ برای گرفتن عکس هایی از وسیع ترین  محدوده قابل دید خواهد بود و دو تا از بزرگترین آینه های آن به صورت متحد المرکز و دقیق در یک آینه توخالی واحد قرار گرفته اند.

LSST   اخیرا دو جایزه ارزشمند و بزرگ را از آن خود کرده است : یک جایزه 20 میلیون دلاری از چالرز سیمونی (صندوق هنر و علم )و یک جایزه10 میلیون دلاری از بیل گیتس. طبق برنا مه ریزی های انجام شده کار ساخت این پروژه در سال 2012 به پایان خواهد رسید.

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

اجرام NGC چه اجرامی هستند؟

 کاتالوگ عمومی جدید(New General Catalogue) فهرستی از نزدیک به 7840 جرم غیر ستاره ای از جمله خوشه های ستاره ای،سحابی ها و کهکشان هاست که در قرن نوزدهم توسط جان.ال.ای درایر تهیه و تنظیم شده است.

جان درایر (John Dreyer) در دانمارک متولد شد و در سال 1874 برای کار در رصدخانه ی بزرگ لرد راسل به ایرلند مهاجرت کرد، رصدخانه ای که با تلسکوپ عظیم 72 اینچی اش از زمان تکمیل تا تخریب آن (دقیقا قبل از جنگ جهانی اول) بزرگترین تلسکوپ جهان بوده است.

              

جان درایر و تلسکوپش

هر کهکشان، سحابی یا خوشه ی جدید که منجمین کشف می کردند، باید در فهرستی ثبت می شد تا کشف های جدید با کشف های قدیمی تر اشتباه نشود. در نتیجه از زمان اختراع تلسکوپ منجمین تمامی اجرام کشف شده شان را در فهرستهایی مثل فهرست مسیه ثبت می کردند. بهترین فهرست تا قرن 18 فهرستی بود که منجم انگلیسی،ویلیام هرشل، تهیه نموده بود. بعد از وی، پسرش جان هرشل آن فهرست را کامل تر کرد.

درایر در طول رصدهایش به این نکته دست یافت که دیگر زمان به روز رسانی فهرست سر جان هرشل(GC)  یا کاتالوگ عمومی سحابی ها که در سال 1864 منتشر شده بود، فرارسیده است. تنها یک دهه بعد از انتشار کاتالوگ عمومی تعداد بسیار زیادی سحابی و کهکشان کشف شده بودند و تعداد زیادی از لیست های مختلف در حال ارائه بودند، بنابراین تهیه یک لیست رصدی برای چک کردن این موضوع که آیا جرم تازه یافت شده قبلا ثبت شده است یا نه ،کار بسیار مشکل و وقت گیری بود.

تعدادی از اجرام NGC

درایر یک لیست مکمل برای فهرستGC شامل 1000 جرم جدید را در سال 1878 و فهرستی دیگر را در سال 1886 پیشنهاد داد که جامعه منجمان سلطنتی آن را به نام NGC یا فهرست عمومی جدیدِ اجرام غیر ستاره ای، جایگزین فهرست GC کرد.

فهرستی که درایر در قرن 19 از اجرام غیر ستاره ای منتشر کرد.

ترتیب شماره گذاری اجرام در فهرست NGC

اجرام NGC بر اساس بعدشان شماره گذاری شده اند و از بعد صفر شروع می شوند. بعد صفر، بعدِ مکانی است که منجمان برای نقطه اعتدال بهاری انتخاب کرده اند، یعنی جایی که دایرة البروج، استوای سماوی را قطع می کند؛ خورشید در لحظه ی سال تحویل دقیقا در این نقطه قرار می گیرد. اعتدال بهاری دقیقا در اولین روز بهار یعنی نوروز ما ایرانیان اتفاق می افتد یعنی در لحظه تحویل سال،  بعد خورشید دقیقا صفر است.

با چک کردن یک نقشه آسمان متوجه می شوید که ساعت صفر بعد از صورت فلکی های قیفاووس،ذات الکرسی،آندرومدا،اسب بالدار،حوت،قیطس،حجار و سیمرغ می گذرد،پس اولین شماره های اجرام NGC را می توانید در این صور فلکی پیدا کنید.

همان طور که انتظار خواهید داشت NGC1 دارای بعدی بسیار نزدیک به صفر ساعت و صفر دقیقه و آخرین جرم NGC دارای بعدی بسیار نزدیک به 23 ساعت و 59 دقیقه خواهد داشت.میل یک جرم تنها زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که دو جرم دارای بعد برابر باشند،بنابراین در این حالت،اجرام با میل شمالی تر دارای شماره کم تری خواهند بود.

زمانی که دو جرم دارای میل و بعد یکسانی باشند یک حرف(A,B,c,…)  در جلوی شمارهNGC  اضافه می کنند.

با وجود این قوانین در نام گذاری اجرام NGC، بعضی از اجرام رامشاهده خواهیم کرد که از ضوابط بالا پیروی نمی کنند که احتمالا به دلیل خطا در سنجش مکان دقیق آنها در فهرست اولیه است.

اجرام NGC در آسمان

زمانی که یک طرح زمان بندی شده برای رصد خود تنظیم می کنید،نکته ی مهمی که باید به خاطر داشته باشید این است که شما ممکن است NGC’X’ را در صورت فلکی اژدها و NGC’X+1’ را در قوس داشته باشید بنابراین برای جلوگیری از سر درگمی و پیچ و تاب خوردن تلسکوپتان در بین صور فلکی بهتر است که اجرام فهرست NGC را به طور متوالی و بر اساس شماره آنها رصد نکنید و بر اساس صورت فلکی ها لیست تان را تنظیم کنید.

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |

با سلام دوباره و تبریک

 شروع ترم  جدید 

فعالیتمون رو با

قدرت ادامه میدهیم  و

خواستار یاری و پذیرای

 نظرات سازنده شما

هستیم .

 | | لینك مطلب | نظر ها () | نوشته شده توسط : بهنام رضایی آسیابر |